C.racemosa var.racemosa.

Bunlardan özellikle C.racemosa var.racemosa geçtigimiz on sene içerisinde Türkiye kiyilari da dahil olmak üzere Akdenizde C.racemosa var. occidentalis ile beraber hizla yayilmaktadir. Caulerpa racemosa sifonlu talluslu (stolon) bir yesil deniz yosunu türü olup, yatay uzanan tallus üzerinde rhizoidleri bulunur. Tallusun dikey yükselen kismi ise üzüm salkimi seklindedir. Daha önce Sayin Bayram Öztürk ve Sayin Sükran Cirik tarafindan Türkiyenin Akdeniz bölgesinde Akkuyu (Mersin), Üçadalar-Kemer/Antalya sahillerinde gözlenen ve tanimlanan C.racemosa var. turbinata – uvifera halen bu kiyilarimizda görülmektedir. Fakat  C.racemosa var.racemosa basta Bodrum bölgesinde Akyarlar, Kargi Adasi, Yalikavak, Turgutreis, Türkbükü, Akvaryum, Aspat (Kara Abidin) , Kara Incir, Gümüslük, Kargi Plaji olmak üzere Akkuyu (Mersin), Didim, Gökova, Marmaris (Mugla), Çesme (Izmir), Kusadasi (Aydin), Kas, Üçadalar-Tekirova (Kemer-Antalya), Odunluk Iskelesi ve Bozcaada (Çanakkale) gibi bölgelerde giderek artan sayida ve hizda gözlenmektedir. 

Bu yosunun Kizildeniz üzerinden Süveys Kanali ile Dogu Akdenizde Israil, Lübnan ve Suriye kiyilarindan Türkiyenin Dogu Akdeniz kiyilarina ulastigi tahmin edilmektedir. Dogu Akdeniz kiyilarimizdan ülkemizin güney sahillerine oradan da Ege kiyilarinin kuzeyine kadar ulasmistir. Son olarak Bozcada kiyilarinda ve Bozcadaya yakin kiyi seridinde gözlenmistir. Geçtigimiz on yil içerisinde Bati Akdeniz ülkelerinde Italya, Fransa ve Ispanyada da hizla yayilmaktadir. Simdiye kadar Italya, Yunanistan, Tunus, Kibris Türk Cumhuriyeti, Kibris Rum Cumhuriyeti, Türkiye, Israil, Ispanya, Misir, Lübnan, Libya, Suriye ve Fransa kiyilarinda tespiti gerçeklestirilmistir. Fransada da yaygin olarak gözlenen bu yosun en son Korsika adasinda bulunmustur. Italyanin Ligurya bölgesi kiyilarinda bulunan basta Livorna sahilinde olmak üzere  Italyada birçok bölgede ve Sardunya Adasinda gözlenmektedir.  Akdenizin güneyinde bulunan Kuzey Afrika Ülkelerinden Misir, Tunus ve Libyada da takip edilmektedir. Diger bir Caulerpa türü olan Caulerpa taxifolia gibi hizli bir yayilim göstermektedir. Kumluk, kayalik, yari kumluk, yariçamur-yarikumluk veya benzeri zeminlerde  yayilimi hizli olmakta ve Posidonia oceanica, Zostera marina ve Cymodocea nodosa gibi deniz canlilarini ekolojik olarak etkilemekte ve yasam alanlarini tehlikeye sokmaktadir. Biyolojik çesitliligi kötü yönde etkilemektedir. Kis aylarinda 12-13°Clik deniz suyu sicakliklarinda dahi yasamini kisitli da olsa sürdürebilen Caulerpa racemosa deniz suyu sicakliginin ve günesin etkilerinin arttigi yaz ve sonbahar aylarinda maksimum çogalma göstermektedir. Belirli bölgelerde deniz suyunun ve çevre kosullarinin etkisi ile azalma veya yok olma gösterse de bir zaman sonra tekrar yayilimi olmaktadir. Çogalma ve ölüm anlarinda toksin madde salgilamaktadir. Bu nedenle yok oldugu zannedildiginde de dikkatli olunmalidir. Özellikle Akdenizin akcigerleri olarak kabul edilen Posidonia oceanica, Zostera marina yataklarini etkilemektedir. Deniz seviyesinden 60 metre derinlige kadar görülebilmektedir. Caulerpa racemosanin yayilim bölgeleri incelendiginde yatlarin, gezi motor teknelerinin, yelkenli teknelerin, balikçi teknelerinin demirledigi, dalis teknelerinin dolastigi, balikçilar tarafindan trol aglarinin çekildigi bölgelerde, liman agzi ve içlerinde gözlenmektedir. Tipki Caulerpa taxifolia gibi gemi balast  sulari, teknelerin çapalari,  balikçi aglari ve deniz suyu hareketleri ile bir yerden baska bir yere tasindigi kabul edilmektedir.

Akdeniz ülkelerinde Caulerpa taxifolia türü ile beraber Caulerpa racemosa da zararli ve mücadele edilmesi gereken yayilimci deniz canlilari sinifina alinmistir.  Akdeniz ve ilgili tüm ülkeler Birlesmis Milletler Çevre programi karari ile bu iki Caulerpa türü için bilimsel ve yönetimsel tedbirler konusunda ortak çalismalar yapmaktadirlar. Tüm Akdeniz ülkelerinin denizle ve çevre ile ilgili olarak, basta bakanlik seviyesinde olmak üzere, ilgili bilimsel arastirma kurumlari, üniversiteler, sivil toplum kuruluslari ve diger tüm ilgili birimler birlikte hareket etmektedirler.

Birlesmis Milletler Çevre Programi, Avrupa Birligi LIFE Programi ve ilgili ülke kuruluslarinin yardimi ile yürütülen çalismalar halen devam etmektedir. Birlesmis Milletler Çevre Programi (UNEP), Akdeniz Eylem Plani (MAP) çerçevesinde 18-20 Mart 1998 tarihleri arasinda, Heraklion/Yunanistanda  yapilan "Akdenizdeki Yayilimci Caulerpa Türleri Çalisma Grubu Toplantisi" kararlari 19 ülke temsilcisi 53 bilim adami ve devlet yetkilisi tarafindan imzalanmistir. Ek-1de bu toplantinin kararlari verilmistir. Birlesmis Milletler Akdeniz Eylem Plani çerçevesinde mutlaka mücadele ve takip edilmesi gereken canlilar sinifina alinan Caulerpa racemosada Caulerpa taxifolia gibi T.C. Çevre Bakanliginca da derhal takip altina alinmistir.  Bu dogrultuda, ülke kiyilarimizda durum tespiti yapilmasi amaciyla Çevre Bakanligi koordinasyonunda çalismalar baslatilmis, Akdenize giris yapan yayilimci yabanci tür olan Caulerpa türlerine iliskin "Akdenizde Caulerpa Türlerinin Arastirilmasi Projesi" adi altinda bir proje hazirlanmistir. "Akdenizde Caulerpa Türlerinin Arastirilmasi Projesi" Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü tarafindan yürütülmüs, proje 2001 yili sonu itibariyle tamamlanmistir. Proje sonucunda, Caulerpa taxifolia türünün ülkemiz kiyilarinda bulunmadigi, bunun yani sira Caulerpa racemosa türünün ise belirli alanlarda varligini sürdürdügü tespit edilmis, bu nedenle "Türkiyede Yayilimci Yabanci Caulerpa Türleri için Eylem Plani Taslagi" hazirlanmis ve bu taslak "Deniz Bitkilerinin Korunmasi Eylem Plani" olarak genisletilmistir. Denizel bitki çesitliligimizin korunmasi, firsatçi nitelikli yayilimci yabanci bitki türlerinin biyolojik çesitlilige etkilerinin belirlenip, bertaraf edilmesi ve dagilimlarinin kontrol edilmesine yönelik yapilacak çalismalari belirleyen söz konusu eylem plani ile Akdenize has (endemik) ve nesli tehlike altinda olan deniz bitki türlerinin dogal ortamlarinda korunmasi ve habitatlarinin devamliliginin saglanmasi amaçlanmistir. Bu türlere tehdit olusturan çevresel faktörlerin etkisinin ortadan kaldirilmasi ile yerli türler üzerinde olumsuz etkileri olan yayilimci yabanci türlerin girisinin engellenmesi ve yayilisinin kontrolüne iliskin amaçlar eylem planinda hedeflenmistir.

Izmir ili kiyilarinda bulunan yayilimci yabanci türlerin tespit edilmesi ve yayilislarinin engellenmesinin saglanmasi amaciyla, 13.09.2002 tarihinde Izmirde "Deniz Bitkileri Yerel Eylem Plani Toplantisi" gerçeklestirilmis olup, toplantiya Tarim Il Müdürlügü, Turizm Il Müdürlügü, Denizcilik Müstesarligi Bölge Müdürlügü, Sahil Güvenlik Ege Deniz Bölge Komutanligi, Emniyet Il Müdürlügü Deniz Sube Müdürlügü, Deniz Ticaret Odasi, Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü, Ege Bölgesi Su Ürünleri Kooperatifler Birligi, Karaburun Kaymakamligi (SAD Ege Bölge Ofisi adina) ve Izmir Su Alti Federasyonu Il Temsilciligi tarafindan katilim saglanmistir.

Toplanti sonucunda, "Yerel Izleme Komitesi (YIK)" ve "Yerel Acil Müdahale Ekibi" olusturulmus, Yerel Izleme Komitesi tarafindan "Yerel Eylem Plani" hazirlanmistir. Konu ile ilgili çalismalar devam etmekte olup, yapilan çalismalar "Ulusal Izleme Komitesi"ne aktarilmaktadir. Halen çalismalar Çevre Bakanligi ve ilgili üniversite ve arastirma birimleri ve sivil toplum kuruluslari tarafindan takip edilmektedir. Tipki Caulerpa taxifolia gibi hizla yayilan Caulerpa racemosanin yapisi, morfolojik ve genetik özellikleri, yayilim mekanizmasi, diger canlilara olan etkileri, ekolojik özellikleri, biyolojik çesitlilige zararlari, üreme ve çogalim mekanizmalari, çogaldigi bölgedeki deniz suyu ve iklim kosullari, besin zincirindeki yeri ve predatörleri ve diger tüm özellikleri Italya, Yunanistan, Tunus, Kibris Rum Cumhuriyeti, Türkiye, Israil, Ispanya, Misir, Lübnan, Suriye ve Fransadaki arastirma kuruluslarinda incelenmektedir. Bulunan varyasyonlarla kiyaslamalari yapilmaya çalisilmaktadir. Bu çalismalarda ayrica (I) C.racemosa var. Turbinata – uvifera, (II) C.racemosa var. Lamourouxii f. Requineii, (III) C.racemosa var. Laetevirens, (IV) C.racemosa var. Occidentalis ve (V) C.racemosa var.racemosa varyasyonlari arasindaki farklar da irdelenmektedir.

Kizildenizden Süveys Kanali ile Dogu Akdenize ulastigi kabul edilen Caulerpa racemosa türü yosunun Türkiyenin Güney sahillerinden Ege Denizine dogru yayildigi bu çalisma ile gözlenmeye baslanmistir. Yosunun basta Bodrum Yarimadasi ve Gökova Körfezi olmak olmak üzere, Marmaris, Kusadasi ve Çesmede de farkli derinliklerde görülmesi bu derinliklerde yasayan basta sünger olmak üzere diger türlerinde yasam alanlari için tehdit olusturabilecektir. Yapilan arastirmalar bu ve benzer canli türlerinin ve bunlarin etkilerinin incelenmesinin ne kadar önemli oldugunu ortaya koymaktadir. Ekolojik sistemi olumsuz etkileyen yayilimci Caulerpa racemosa gibi organizmalarin etkileri mutlaka arastirilmalidir. Bu tür canlilarin gözlenmesi amaciyla yapilan SCUBA dalislariyla takibin, bilimsel arastirmalarin ve bilgilendirmelerin devam ettirilmesinde yarar görülmektedir. Bu tür yayilimci türlerle mücadele için bakanliklar, arastirma merkezleri, deniz bilimleri enstitüleri, üniversiteler, sivil toplum kuruluslari, deniz ticaret odalari, sualti kuruluslari, balikçilik kuruluslari ve ilgili tüm birimler ortak çalisma içerisinde olmalidirlar.

CAULERPA RACEMOSA Yayinimi Konusunda Mücadele Önerileri

Caulerpa racemosa yosunundan korunma ve üremesinin azaltilmasi için alinmasi gereken tedbirler söyle siralanabilir:

Ø Her ülke uluslararasi antlasmalarin hükümlerine uygun olarak gerekli tedbirleri almalidir.

Ø Akdenizde C.racemosanin gelisimini durdurmak veya yavaslatmak için ulusal ve uluslararasi koordinasyon gelistirilmelidir.

Ø Bilimsel arastirmalarin ve edinilen bilgilerin gelistirilmesi için ulusal ve uluslararasi programlar desteklenmelidir.

Ø C.racemosa türünün ticareti ve kullanimi yasaklanmalidir.

Ø C.racemosanin yayilimini engellemek amaciyla bu türün bulundugu      yerler hakkinda bilgi akisini temin etmek için denizlerden yararlananlara yönelik bilgilendirme faaliyetleri desteklenmelidir.

Ø Ilgili makamlar C.racemosaya yönelik kurallari ilgililere bildirmelidir.

Ø Ilgili kuruluslari denizden yararlanan herkesin denizel faaliyetlerinde, (yatçilik, balikçilik, sualti turizmi gibi) bu türlerin yayilimina neden olacak hareketlerden sakinmalari sirküler ile bildirilmelidir. Bu bitkilerin parçalarinin denize atilmasindan sakinilmalidir. C.racemosanin yogun oldugu bölgeler liman baskanliklarinca denizcilere bildirilmeli, bu konuda sirküler çikarilmalidir.

Ø Envanter çalismasi yapilarak mevcut dagilim belirlenmeli, haritalama teknikleri gelisim izlenmelidir.

Ø Bu bitkilerin bulundugu yörelerdeki canli topluluklarinin gelisimi izlenmelidir.

Ø Bu bitkilere yönelik çok yönlü bilimsel arastirmalar desteklenmelidir. Caulerpalarin  gelisimi, ortama etkilerinin belirlenmesi ve dinamiklerinin kontrolü için bu çalismalar gereklidir.

Ø Bu bitkiler ile olanaklar ölçüsünde, özellikle önemli biyolojik degeri yüksek olan yörelerde küçük alanlarda dagilmis olsalar dahi  mücadele edilmelidir.

Ø DENIZCILER ve tekne sahipleri, demir aldiktan sonra çapa ve zincirleri kontrol edip temiz tutmalidirlar.

Ø BALIKÇILAR aglari denizden çektikten sonra kontrol edip bu tür yosunla karsilastiklarinda gerekli mercilere uyarilarda bulunsunlar.

Ø SUALTI sporuyla ugrasanlar, bu bitkinin üzerinde yapismis olabilecegini göz önüne alarak dalis öncesi ve sonra ekipmanlari gözden geçirmelidirler.

Tüm denizcilere ve sualti dünyasi üyelerine önemle duyurulur.

Saygilarimizla

Dr. Mustafa Tolay

Group Sea